Yorum Haberi

Kaygılı çocuğa yardım

“On bir yaşındaki Naz, annesi ona eşlik etmeden tuvalete gidemiyor. Tuvaletini yapabilmesi için tuvalete ya annesiyle beraber gitmesi ya da tuvaletini yaparken annesinin kolunun ucunu dahi olsa görmesi gerekiyor.”

Kaygılı çocuğa yardım

“Ömer on beş yaşında ve etrafındaki her şeyde bulunan mikroplar onu çok rahatsız ediyor. Temas ettiği nesnede bulunan mikrobun büyüklüğüne orantılı olarak kendisinin belirlediği bir sayıda ellerini yıkaması gerekiyor. Öyle ki elleri aşırı yıkanmaktan yara olmuş durumda.  Bu durum artık onu ne kadar rahatsız etse de ellerini yıkamadan bir türlü rahat edemiyor.”

“Sıla henüz on yaşında, zeki bir kız çocuğu. Derslerine çok çalışmasına rağmen, çok iyi bildiği konuları kapsayan bir sınavdan bile düşük notlar alıyor. Sıla sınavdan sonra aynı sorular önüne getirildiğinde hepsini rahatlıkla yapabiliyor. Ailesi artık bu duruma bir anlam veremiyor.”

Bunlar, kaygının bir çocuğun yaşamını nasıl etkileyebileceğini gösteren birkaç örnektir. (İsimler tamamen hayal ürünü olup gerçek vakalarla ilişkili değildir.)

Çocuklardaki korku, endişe ve kaygılar pek çok şekilde görünebilir. Tüm çocukların yaşamlarının belirli aşamalarında bazı korku ve kaygıları olabilir. Bu durum büyümenin olağan bir parçasıdır. Ancak bazen korku ve endişe çocuk için sorun oluşturmaya başlayan bir noktaya erişebilir.

Pek çok erişkin, çocukluk çağının bir aldırmazlık ve sorumsuzluk çağı olduğuna inanır. Ancak kaygının, çocukların tüm yaşlarda yaşadığı en yaygın sorun olduğunu bilmek bizi şaşırtabilir. Tanı koyulabilen kaygı (anksiyete) bozuklukları her on çocuktan birinde bulunur. Kaygı çocukların yaşamlarında belirgin aksamalara neden olabilir: okul başarısını düşürebilir, arkadaşlık kurmayı engelleyebilir ve tüm aileyi etkileyebilir. Ayrıca bazı durumlarda kaygı daha ciddi sorunlara yol açabilir. Kaygılı çocuğu olan bir aileyseniz, çok korkmanıza ve üzülmenize gerek yoktur. Kaygı yönetilebilir.

Çocuğunuz Niçin Kaygılı?

Korku, yaşamın olağan ve doğal bir parçasıdır. Doğal olarak, gerçek yaş ve korkunun ölçüsü çocuktan çocuğa farklılık gösterir. Ancak tüm çocuklar korku yaşar ve benzer çağlarda bunları gösterirler. Anneden ayrılma, hayvanlardan korkma, böceklerden korkma, sudan korkma, karanlıktan korkma ve doğa üstü varlıklardan (örneğin, hayalet ve canavarlardan) korkma olayları, çocukların yürüme çağından itibaren ortaya çıkmaya başlar.

Çocukluk çağının ortalarından sonlarına kadar çocuklar, diğer çocukların daha çok farkına varmaya, kendini onlarla kıyaslamaya ve ortama uyum sağlamak için güçlü bir istek geliştirmeye başlar. Endişeler genellikle daha sonraki yıllarda artar, gençlik çağında zirveye ulaşır ve gencin nasıl göründüğü ve diğer gençlerin onun hakkındaki düşünceleri, dünyadaki en önemli şey haline gelir.

Kaygı Ne Zaman Sorun Haline Gelir?

Tüm korkuların olağan ve normal olduğundan bahsettik. Ancak bazıları diğerlerinden daha şiddetli ve daha uzun sürelidir. Burada önemli olan, endişesinin çocuğunuz için bir sorun olup olmadığını belirlemektir. Temel nokta: çocuğun kaygısı, yaşamını olumsuz olarak etkiliyorsa, çocuğun bu sorunun üstesinden gelmesi için ona yardım etmeyi düşünebilirsiniz. Kararı tek başınıza değil çocuğunuzla birlikte vermelisiniz.

Kaygı Çocukları Nasıl Etkiler?

Kaygılı çocuklar genellikle yaşıtlarına göre daha az arkadaş edinme eğilimindedirler. Kaygılı çocukların çoğu utangaç olduğundan, yeni çocuklarla tanışmakta ve yeni sosyal etkinliklere girmekte zorluk çekerler. Bu nedenle sınırlı sayıda arkadaşları vardır ve diğer çocuklar kadar arkadaşlarıyla etkileşime giremezler. Arkadaş eksikliği de sonuçta, yalnızlığı arttırarak ve akranların desteğinden yoksun bırakarak daha sonraki yaşamlarını ciddi şekilde etkileyebilir.

Kaygı, çocukların akademik başarılarını da etkileyebilir. Pek çok çocuk sınıfta başarılı olsa bile başarısızlık endişesinin odaklanmayı engellemesi nedeniyle sınavlarda başarılı olamayabilir. İleriki yıllarda da yapılan araştırmalara göre utangaç çocuklar, meslek bakımından daha sınırlı seçenek ve fırsatlar bulabilmektedir.

Çocuklarda Kaygı Kendini Nasıl Gösterir?

Her çocuk ayrı birer bireydir ve iki kaygılı çocuk aynı şekilde davranmaz. Kaygı yaşayan çocuklar bunun kendilerinde üç şekilde etkilediğini fark edebilir: Birincisi kaygıyı zihinsel işlemlerde ya da düşüncelerde yaşarlar. İkincisi kaygıyı fiziksel olarak bedeninde yaşar. Üçüncüsü ve muhtemelen en önemlisi ise kaygının, çocuğun davranışlarını etkilemesidir. Yerinde duramama, dolaşıp durma, bir şeye sarılma, titreme, kaçınma vb.

Çocuklar Kaygı Yaratan Etkenler Nelerdir?

Kalıtım: Kaygının kalıtımsal olduğu neredeyse kesin gibidir. Araştırmalara göre, ebeveynden çocuğa geçen şey, utangaçlık ya da karanlıktan korkma gibi belirli bir eğilim değil, diğer insanlardan duygusal olarak daha hassas olan genel bir kişiliktir.

Anne-Baba Tepkisi: Çocuğa tepki gösterme yönteminiz ya da çocuğu ele alış biçiminiz de çocuğun kaygılı olmasında rol oynayabilir.

Örnek Alma: Çocuğun anne babalarını taklit ettiği, hemen hemen herkesin kabul ettiği bir gerçektir. Öyleyse anne babanın kaygılı olması ve bazı olağan durumlardan kaçınması halinde çocuk bunu korkularla başa çıkmanın bir yolu olarak algılayabilir.

Stres Nedenleri: Bir köpek tarafından ısırılan çocuk, bir süre köpekten korkabilir. Bir çocuğun anne babası ayrıldığı ya da boşandığı zaman, çocuk bir süre sarsılır ve daha hassas hale gelir. Bunlar, çocuğun başına gelen olaylara verilen doğal tepkilerdir. Çocuk böyle stresler yaşıyorsa ve zaten kaygılı bir yapıya sahipse bu stresler çocuğu daha da etkileyerek kaygısını daha da arttırabilir.

Kaygılı Çocuğa Nasıl Yardım Edebilirsiniz?

Görüldüğü gibi, çocuklarda kaygının pek çok biçimi ve olası nedeni söz konusudur. Bu nedenlere saplanıp kalmamak gerekir; çünkü pek çok olayda, çocuklukta kaygının ilk nedeni ya da nedenleri, ya doğrudan değiştirilemeyen ya da geçmişte kalan bir şeydir. Neyse ki ilk nedenini değiştirmek zorunda kalmadan kaygıyı yenmeyi öğrenmek mümkündür. Bunun yanıtı, kaygıyı neyin sürdürdüğüne bakılarak bulunabilir. Diğer bir deyişle kaygının nedeni ya da tetikleyicisi sona ermiş olmasına karşın kaygıyı ne devam ettirmektedir.

Çocukta kaygının sürmesini bazı etkenlere bağlıdır. Bu etkenler, çocuğun düşünme biçimi, çocuğun korkularıyla başa çıkma yolu ve sizinle çocuğunuzun etkileşim şeklidir. Profesyonel kişilerden öğreneceğiniz çeşitli müdahale tekniklerini de kullanarak bu sürece yapılacak manipülasyonun kaygının aşılmasında olumu sonuçlar gösterdiği klinik olarak da kanıtlanmıştır.

Psk.Sinem ÇELENK /Mentis Eğitim ve Danışmanlık

Kaynak:

Çelenk, S. Anksiyete Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocukların Yaşadıkları Kaygı ile Algıladıkları Ebeveyn Tutumları ve Ebeveynlerinin Yaşadıkları Kaygı Arasındaki İlişki. Lisans Tezi.

Rapee, R.M., ve ark. Kaygılı Çocuğa Yardım, Arkadaş Yayınevi, Ankara, 2003

Kaygılı Çocuğa Nasıl Yardım Edebilirsiniz Çocuğunuz Niçin Kaygılı Kaygı Çocukları Nasıl Etkiler
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
LPG'li araç kullanıyorsanız yapması gereken önemli şeyler
LPG'li araç kullanıyorsanız yapması gereken önemli şeyler
Atakan Koru’nun hayatıyla ilgili detaylar… Atakan Koru kimdir?
Atakan Koru’nun hayatıyla ilgili detaylar… Atakan Koru kimdir?